Жаңалықтар

15 шілде 2018

АЙДЫҢ ТОЛЫҚ ТҰТЫЛУЫН ЖІБЕРІП АЛМАҢЫЗ!

 

2018 жылдың жазында Қазақстанда 3 сағат 55 минутқа созылатын Айдың толық көлеңкелі тұтылуын бақылауға болады. Мұндай үлкен ұзақтық Ай Жер көлеңкесінің орталығы арқылы өткен жағдайда мүмкін болады. Бұдан басқа, Айдың апогеяға жақын орналасуы – орбитаның басқа нүктелеріне қарағанда оның орбиталық жылдамдығы аз болатын Жерде ең үлкен қашықтық. Ай қозғалысының баяу жылдамдығынан ол Жер көлеңкесінен баяу өтеді және Айға Жер көлеңкесінен өту үшін көбірек уақыт кетеді.

Жер кіруі кезінде Айға(фазалар 0% -ден 100% -ға дейін) түстердің ажыратылуынсыз қараңғы диск сияқты көрінетін Жер көлеңкесі «өрмелейтін» болады. Толық Ай «жарты ай» сияқты болады. Тек Жер көлеңкесіне толық енгеннен кейін ғана Жер атмосферасының жағдайына байланысты Айдың қызғылттаудан қою қызыл түске дейін қызғылт реңкте екендігі анықталады. Жер атмосферасы арқылы өтетін бұл жарықпен, және тұтылу кезінде Айда жарықтандырылды.

1 кесте – 2018 жылдың 27/28 шілдесіндегі Айдың толық көлеңкелі тұтылуының жағдай

Қала

Жер көлеңкесіне Айдың кіруінің басталуы (фаза 0%)

Ай толығымен Жер көлеңкесінде (фаза 100%)

Ең жоғарғы (161%)

Жер көлеңкесіне Айдың шығуының басталуы (фаза 100%)

Ай көлеңкеден шықты (фаза 0%)

Актобе, Актау және басқа да батыстағы қалалар UTC+5

23 :24

0:30

1: 22

2:13

3:19

Алматы, Астана және басқа да қалалар UTC+6

  0: 24

1:30

2 :22

3:13

4:19

 

Айдың тұтылу жағдайлары геоцентрлік координаттарда есептеледі, 1-кестедегі уақыт азаматтық уақыттың сағаттары мен минуттарында көрсетілді.

  1. Қазақстан аумағында бақыланатын екінші оқиға - 2018 жылдың 11 тамызында Күннің жартылай тұтылуы. Ең жоғары геоцентрлік фаза (Күн мен Ай дискілерінің жақындауы) Астана уақыты = 15 сағат 46 минутта.

Күннің жартылай тұтылуы Арктика, Еуропаның солтүстігі, Ресей, Қазақстанның солтүстік-шығысы, Монғолия, Қырғызстанның солтүстік-шығысы, Қытайдың солтүстік-батысы арқылы өтеді.

Қазақстан қалаларында бақылау жағдайы Алматы қаласындағы Астрофизика институтында анықталды.

2-кестеде уақыт жергілікті азаматтық уақыт бойынша сағаттар мен минуттарда көрсетілді. Ақтау, Атырау, Орал, Ақтөбе қалаларында уақыт UTC+5 сәйкес келеді, ал басқа қалаларда UTC+6, UTC – бүкіләлемдік уақыт.

2 кесте – Қазақстан қалалары үшін 2018 жылдың 11 тамызындағы Күннің жартылай тұтылуының жағдайы

Қала

Бірінші байланыс (фаза 0%)

Күн мен Айдың бақыланатын жақындауы

Соңғы байланыс Контакт (фаза 0%)

Ақтау*

-

15: 12 тұтылу жоқ

-

Атырау*

-

15: 08  тұтылу жоқ

-

Қызылорда

-

16: 29  тұтылу жоқ

-

Шымкент

-

16: 37  тұтылу жоқ

 -

Арал

-

16: 21  тұтылу жоқ

-

Орал*

-

15: 01  тұтылу жоқ

-

 

 

 

 

Ақтобе*

14:50

15:10  (фаза 3.9%)

15:29

Алматы

16:15

16:41  (фаза 8.9%)

17:07

Талдықорған

16: 06

16: 39  (фаза 13.7%)

17: 09

Балқаш

16: 00

16: 33  (фаза 13.9%)

17: 05

Қостанай

15: 35

16: 12 (фаза 15.5%)

16: 47

Қараганда

15: 49

16: 26 (фаза 17.5%)

17: 02

Астана

15: 44  

16: 22 (фаза 18.4%)

16: 59

Көкшетау

15: 36  

16: 17 (фаза 20.5%)

16: 56

Петропавл

15: 32  

16: 14 (фаза 23.2%)

16: 55

Семей

15: 48

16: 30 (фаза 24.7%)

17: 10

Павлодар

15: 42  

16: 24 (фаза 25.1%)

17: 05

Өскемен

15: 50

16: 32 (фаза 26%)

17: 12

 

Күннің тұтылуын бақылау кезінде сақ қажет. Күннің тұтылуы болмаған кез-келген басқа күндердегі сияқты біз Күн сәулесінің өте жоғары жарықтылығынан Күн дискісіне қарай алмаймыз. Жартылай тұтылу кезінде Күн дискінің ашық бөлігі тұтылу болмаған кездегі сияқты жарыққа ие.

Күндізгі уақытта басқа заттар көрінбейтін тек Күн дискісі немесе балқыту лампасының шиыршығы жақсы көрінетін күңгірт әйнекті (мысалы, дәнекерлеуге арналған әйнек алдын-ала дайындап қою керек. Тек осы жағдайда Күннің тұтылуын қауіпсіз бақылауға болады.

В.Тейфель

Физ.-мат.ғыл.докторы, профессор, В.Г.Фесенков атындағы Астрофизика институтының Ай және ғаламшарлар зертханасының меңгерушісі

 

Құрметті әріптестер! Егер обсерваториядан репортаж жасауға, ғалымдармен сұхбат жүргізуге,фото видео түсірілімдерін жүргізуге ниеттеріңіз болса хабарласыңыздар: Губерт Александр, +7 701 755 1451 (WhatsApp )